De ziel van alles

Onze vaderlandse filosoof Baruch Spinoza kreeg het in de 17e eeuw aan de stok met zijn religieuze wortels. De Amsterdamse Joodse kerkautoriteiten vonden zijn afwijzing van ieder geloof in wat voor boek of naam dan ook, verwerpelijk en deden hem doodleuk in de ban. Omdat ook de protestanten in de hoofdstad niet veel heil zagen in zijn antiautoritaire religiositeit, maakte Spinoza als pientere en jonge twintiger zich uit de voeten en ging het land uit.
Wat Spinoza nu precies bedoelde met Natuur als leidend principe (en dus niet als ‘sturende Godheid’ of iets dergelijks) is nog steeds bron van academisch en filosofisch onderzoek. Ni Dieu, ni Maître, zogezegd, niks heerszuchtig bazig of liefhebbend opperwezen. Maar een bezieling van alles wat is. Wat dat dan is, onttrekt zich aan onze rede; ons verstand kan het niet bevatten en de geest kan het ‘concept’ niet grijpen. Is er dan niks? Nou, eh, ja en nee. Ja, er is geen God zoals we die al millennia in miljarden verschijningsvormen als gesneden beelden in onze verbeelding hebben proberen te nestelen. Het in de menselijke verbeelding gevormde godconcept is zinloos gebleken, nutteloos en zelfs erg schadelijk voor de mensheid. Nee, er is wel ‘wat’, een iets-niets misschien, een machinatie wellicht van heel het bestaan. Er zit een ziel in alles. Maar waag het niet deze te proberen te benoemen als poging de waarheid te vatten. Dat is kansloos en gegarandeerd onwaar. En dat vinden de religieuze scherpslijpers van – vooral – de drie monotheïstisch wereldgodsdiensten natuurlijk onverdraaglijk.
De Natuur herbergt zelf de maker ervan. De maker van de Natuur is in de Natuur zelf, hetzij het bos hetzij je eigen bloembak, kantoor of wat dan ook. Dit gefilosofeer is iedere sjamaan of sjamanist niet vreemd, al vindt men onder hen ook wel eens visies die op ‘religieus autoritaire’ denkbeelden wijzen. Veel energiewerkers, holistische healers, non-dualisten en systeem- en opstellingenwerkers kunnen het beamen: de Natuur is overal en altijd beschikbaar, zij het dat het zijn/haar eigen ordening heeft en respect ervoor afdwingt. De ziel van alles is in, van en voor iedereen. Daarmee doet een nieuw maar nochtans oud -isme haar intrede: het pantheïsme. De goddelijkheid van én in alles. Het is deze oerreligie waaraan Spinoza refereerde en die tot op de huidige dag de steen des aanstoots is voor allen die de loop de dingen, de ziel van het Zijn en ook het welzijn van zichzelf en anderen denken te kunnen controleren. Ni Dieu, ni Maître.

(Wordt vervolgd).

Print deze pagina

Over de auteur

Ewald Wagenaar is uitgever en eind- en hoofdredacteur van Koorddanser, het maandelijkse agendamagazine voor bewustzijnsontwikkeling en spiritualiteit. Naast zijn jarenlange ervaring in het maken van bladen is hij tevens adviseur, trainer, docent, marketeer, tekstschrijver, communicatiespecialist en coach.

1 Reactie

  1. Michael Jacobs says:

    Eén van de krachten der ‘Natuur’ is tegen zichzelf gericht, want de mens kent zowel individueel als ook in zijn gemeenschap(pen) een kwade neiging. Het is een tendens die probeert ons te verleiden tot allerlei vormen van crimineel gedrag, massale moord (oorlog) en zelfs tot de algehele vernietiging van de Aarde waarvan ons leven afhankelijk is.

    Het kwaad is echter niet negatief: het vervult een belangrijke rol in de terugkeer van de mens naar zijn eigen geestelijke oorsprong of ziel: door het als zodanig te herkennen kunnen wij er vrijwillig afstand van nemen. Door het kwaad te zien voor wat het is, zonder deze kracht in ons te veroordelen – dit is essentieel – kunnen wij er in vrijheid voor kiezen het pad van de harmonie en de liefde te bewandelen.

Laat een bericht achter

Je moet ingelogd zijn om een bericht te plaatsen.

Powered by Ambrix