Het foutje in onze sterren

De moderne astrologie gaat over bewustwording, de klassieke astrologie niet, aldus klassiek astroloog Martien Hermes. En dat is wel een beetje jammer, vindt hij, want de oude planeten van de klassieke astrologie zijn met de ontdekking van nieuwe planeten tal van betekenissen zomaar kwijtgeraakt.

 

Ik ben sinds 1995 klassiek astroloog. Eerst geleidelijk, nu met volle overtuiging. Voor die tijd was ik modern astroloog, opgeleid in de jaren tachtig in de beste tradities van de toenmalige astrologie. Die was bijna uitsluitend georiënteerd op de psychoanalytische interpretatie van de astrologische vakkennis. Ik heb die astrologie met veel plezier beoefend en zou iedereen nog steeds met volle overtuiging aanmoedigen haar te bestuderen en te consulteren. Wat een instrument is dat! De reden waarom ik me echter ging oriënteren op de klassieke astrologie was, dat in mijn ogen de moderne astrologie sterk beïnvloed – en vertekend – was geraakt door de psychologische, esoterische en NewAge-filosofieën die de astrologie in de vorige eeuw gepropageerd en gepopulariseerd hebben. Zo vanaf eind jaren zeventig, begin jaren tachtig. Dit leidde tot een herschrijven, een beperking van de astrologische toepassingsgebieden en een simplificatie van de astrologische vakkennis, omdat zij nog slechts één doel leek te hebben: bewustwording, bewustzijnsverruiming. The sky was the limit wat betreft het enthousiasme over deze astrologie. De persoons-gecentreerde astrologie werd bejubeld als een overwinning van de moderne mens op de ‘primitieve’ gebeurtenis-georiënteerde astrologie van de periode daarvoor. Die werd afgedaan als middeleeuws.

 

Vrije wil

Geleidelijk aan kwam er een tegenreactie. Vanaf de jaren negentig van de vorige eeuw begon de herleving van de traditionele astrologie. Er waren vragen ontstaan over de inhoud van de moderne astrologie toen men die tegen het licht ging houden van de overgeleverde vakkennis van de klassieke astrologie (ruwweg alle astrologie van voor 1700). Die vergelijkende studie leidt tot (kritische) vragen. Over en weer. De klassieke astrologie bevraagt de moderne over haar uitgangspunten en methodiek, de moderne astrologie bevraagt de klassieke over haar bedoelingen. Ik wil een van de meest gehanteerde argumenten – als kritiekpunt – hier weerleggen. De kritiek van de moderne astrologie op de klassieke astrologie is dat ze fatalistisch zou zijn. Het verwijt is dat klassieke gevolgtrekkingen uit horoscopen vaak minder ruimte voor de vrije wil van de geborene lijken in te houden dan moderne oren willen horen. We mogen cliënten niet een onontkoombaar noodlot voorspiegelen. We mogen niet suggereren dat aan bepaalde levensomstandigheden niets te veranderen zou zijn. Daar ben ik het helemaal mee eens. Maar… er is echter ook sprake van een soort psychologisch fatalisme, dat even hard en onverzoenlijk lijkt. De (cirkel)redenatie is ongeveer als volgt: concrete gebeurtenissen weerspiegelen innerlijke processen. Zijn de gebeurtenissen, die iemand overkomen of de veranderingen die iemand ondergaat, pijnlijk, dan gaat het om lastige innerlijke veranderingsprocessen. Hoe moeilijker of traumatischer de gebeurtenis, hoe belangrijker het innerlijke proces is (de wereld en gebeurtenissen zijn als een spiegel van de ziel). Laat men de verandering niet toe, dan zullen soortgelijke gebeurtenissen zich in de toekomst blijven herhalen, net zolang totdat men ‘zijn psychologische lesje geleerd heeft’. En daar voegt men vaak gegeneerd aan toe: “En als je dat niet doet, dan zullen die komende gebeurtenissen steeds heviger, destructiever en pijnlijker worden!”.

Deze ‘wie-niet-horen-wil-moet-maar-voelen’-cirkelargumentatie heeft een ouderwets hoog doemgehalte. Bovendien laat deze opvatting even weinig ruimte voor de vrije wil als wat men de klassieke astrologie verwijt. De – steeds erger wordende – herhaling van vervelende gebeurtenissen laat namelijk geen ruimte voor verschillende oplossingen, nee, er is slechts één goede oplossing: (meer) bewustzijn! Er is dus geen echte keuze mogelijk.

 

Planeetquiz

De ‘modernisering’ van de astrologie heeft tot verlies van vakkennis geleid. Robert Schmidt – degene die de klassieke of hellenistische astrologie herintroduceerde, een astrologie die 2000 jaar lang vergeten was (zie www.projecthindsight.com/index1.html), hield tijdens lezingen voor astrologen vaak een ‘planetenquiz’. Dat ging als volgt. Hij vroeg het aanwezige astrologenpubliek bijvoorbeeld: ‘Welke klassieke planeet heeft te maken met reinigingsrituelen, purificatie, piëteit, naleving van religieuze voorschriften en priesterschap?’ En het voor de hand liggende antwoord was dan altijd: Zeus/Jupiter. Het antwoord is echter: Aphroditē/Venus. Of hij vroeg: ‘Welke planeet heeft te maken met ruzie, conflicten en rechtszaken?’ En het obligate antwoord was dan over het algemeen: Arēs/Mars, de god van de oorlog. Niet dus, het is Hermēs/Mercurius. En: ‘Welke planeet heeft te maken met erotische liefde?’ Natuurlijk antwoordde iedereen: ‘Dat is Aphroditē/Venus!’ Dat klopt, maar ook Zeus/Jupiter representeert erotische liefde. En de meest verrassende vraag: ‘Welke planeet heeft te maken met theater, acteren, clownerie en doen alsof?’ Na lang denken komt dan vaak Sēlenē/de Maan of Aphroditē/Venus tevoorschijn, of een andere planeet, maar zelden Kronos/Saturnus. Zelden associeert iemand de vrolijkheid van clownerie met Kronos/Saturnus. Dat is wel hoe de klassieke astrologie Kronos/Saturnus zag. De reden is dat Kronos/Saturnus geassocieerd werd met ‘veinzen’, ‘doen alsof’, en een acteur speelt dat hij iemand anders is. Een acteur en een clown doen alsof.

Ik heb deze planeetquiz zelf ook vaak in lezingen gedaan met deelnemers, met dezelfde resultaten. Astrologen zijn vaak verbaasd over de inhoud van de klassieke planeten volgens de traditie.

De vraag is dan, wat is er gebeurd? Waarom zijn die – verrassende – planeetbetekenissen uit beeld verdwenen?

 

Nieuwe planeten, nieuwe betekenissen

Vanaf 1781 verschenen successievelijk drie nieuwe planeten in ons zonnestelsel, te weten: Uranus (1781), Neptunus (1846) en Pluto (1930). Veel betekenissen van de zeven klassieke planeten werden plompverloren en willekeurig doorgeschoven naar deze nieuwe planeten. In haar ‘Book of Rulerships. Keywords from Classical Astrology’ illustreert klassiek astrologe Lee Lehman dat de moderne boeken over (planeet)heerserschappen die opmerkelijke betekenisverschuiving inderdaad laten zien. Zij weerlegt het idee dat deze verschuiving een gevolg zou zijn van langdurig onderzoek naar de effecten van deze planeten in allerlei horoscopen. Dat is helemaal niet het geval. Lehman constateert – door vergelijking van steekwoorden in oude astrologische teksten met de recente opsommingen in de astrologische literatuur – dat het doorschuiven van steekwoorden van de klassieke naar deze moderne planeten een tamelijk willekeurige exercitie was. Het was namelijk afhankelijk van de auteur die het betreffende steekwoordenboek schreef. En dat werd vervolgens als vanzelfsprekend gezien en tamelijk klakkeloos overgenomen. Dat verklaart volgens mij de povere resultaten van de planeetquiz.

Veel betekenissen van de klassieke planeten zijn dus vergeten en worden abusievelijk toegewezen aan de nieuwe planeten. Enige voorbeelden, om de sfeer te schetsen: de middeleeuwse schrijver Al-Biruni gaf overspel aan Venus, maar schrijver van [Rex] Bills gaf deze aan aan Uranus. Al-Biruni gaf de betekenissen als verwarring, narcotica en fraude/bedrog aan Saturnus, maar Bills geeft ze aan Neptunus, Mars en Pluto, aldus Lehman.

 

Planeet

F Uranus

G Neptunus

H Pluto

Verschuiving in aantal toewijzingen in Al-Biruni* voor de 7 klassieke planeten, naar de moderne planeten in Rex Bills Book of Rulerships.

Dus: van alle steekwoorden voor de s schuiven er vier naar F, één naar G en één naar H.

s Hēlios/de Zon

4

1

1

d Sēlenē/de Maan

0

5

1

f Hermēs/Mercurius

1

2

1

g Aphroditē/Venus

1

4

4

h Arēs/Mars

4

0

5

j Zeus/Jupiter

2

0

2

S Kronos/Saturnus

2

7

6

* Abu Arrayhan Muhammad ibn Ahmad al-Biruni. Geboren: 15 Sept 973 in Kath, Khwarazm (nu Kara-Kalpakskaya, Uzbekistan), gestorven: 13 Dec 1048 in Ghazna (nu Ghazni, Afganistan). Astrologisch werk: “The book of instructions in the Elements of the Art of Astrology” (1029). R. Ramsey Wright, (1934).

Bron: Lehman, Lee, Dr. J. Ph.D. (1992); The Book of Rulerships. Keywords from Classical Astrology. Whitford Press,Atglen,Pennsylvania,USA. volledige lijst op pagina’s 102-107

 

De klassieke astrologie is bezig met een comeback. Zie het als de restauratie van het moderne astrologische bouwwerk. De planeetquiz maakt duidelijk dat het een welkome restauratie is. Achter het weggehaalde plamuur van de moderniteit blijken prachtige klassieke fresco’s tevoorschijn te komen.

Meer lezen: Dit zijn boeken waarin opsommingen gegeven worden van steekwoorden van planeten. Waarvan de bekendste in de Engelstalige literatuur is The Book of Rulerships, van Rex Bills, in Nederland: Geurink, H. (1986). Heerserschappen. Een vademecum voor astrologische overeenkomsten. Amsterdam, Schors.

 

Klassieke en moderne planeten

 

De klassieke planeten zijn Hēlios/de Zon, Sēlenē/de Maan, Aphroditē/Venus, Arēs/Mars, Zeus/Jupiter en Kronos/Saturnus. De later ontdekte moderne planeten zijn Uranus, Neptunus en Pluto. Ik noem de planeten met opzet ook bij hun Griekse naam, omdat er een verschil is tussen de Griekse goden en de latere Romeinse die hun naam droegen. Hermēs is een andere dan Mercurius. Ik zou het ook niet aangenaam vinden als iemand mijn naam voortaan op z´n Chinees zou gaan uitspreken. (MH)

 

Door Martien Hermes

Print deze pagina

Over de auteur

Bovenstaand artikel is geplaatst door de redactie van Koorddanser. Wil je de auteur van dit artikel een bericht sturen, mail dan naar redactie@kd.nl.

Laat een bericht achter

Je moet ingelogd zijn om een bericht te plaatsen.

Powered by Ambrix