Je wil toch Trump niet in je meditatie?

Donald Trump - Trump-meditatie

De Trump-meditatie is een oefening in het accepteren van je boosheid, angst en onzekerheid. Laat je erin zakken, laat het je overnemen en overweldigen.

 

Door dr. Jay Michaelson (vert. Wilma Wedman)

 

‘Moge God de tsaar zegenen en… heel ver bij ons vandaan houden!’

Dit was een, door de fictionele rabbi in Fiddler on the Roof uitgesproken, joodse heilswens voor een onderdrukkende heerser die de kwetsbaren onnoemelijk veel leed berokkende. Is er dezer dagen een boeddhistisch equivalent te vinden voor Donald Trump?

Eerlijk gezegd heb ik de ‘Trump-meditatie’ ontzettend behulpzaam gevonden, de afgelopen weken, en ik wil hem je van harte aanbevelen. Er zijn talloze Trump-oefeningen, maar ik focus op eentje in het bijzonder: Mindfulness van Trump. De Trump-meditatie is afgeleid van een zin in de Satipatthana Sutta, die de vier grondbeginselen van mindfulness helder uiteenzet:

Iemand die mediteert beschouwt zijn gemoedstoestanden opmerkzaam als gemoedstoestanden; hij is zich bewust van een lustvolle gemoedstoestand als lustvol; van een lustvrije gemoedstoestand als lustvrij; hij is zich bewust van een haatdragende gemoedstoestand als haatdragend, en van een gemoedtoestand die vrij is van haatdragendheid, als vrij van haatdragendheid; hij is zich bewust van een gemoedsgesteldheid die is aangedaan door begoocheling, als aangedaan door begoocheling; het bewustzijn dat vrij is van begoocheling als vrij van begoocheling.

Met deze bedrieglijk eenvoudige aanwijzingen (die herhaald worden voor nog een aantal andere gemoedstoestanden) biedt Gautama Boeddha ons een tegen ons gezond verstand indruisende manier om in de wereld te staan; één die viermiljard jaar evolutie de rug toekeert.

Vier jaar Trump kan daar ook nog wel bij.

 

Naar het plezierige toe

Alle dieren, en de meeste plantensoorten, bewegen zich naar het plezierige toe en verwijderen zich van het onplezierige. Zo gaat het in de levende wereld. En toch, zoals boeddha Mick Jagger al in 1964 in de gaten had, werkt het niet zo: You can’t always get what you want. Mensen zijn intrinsiek toegerust voor dukkha (lijden); we begeren het plezierige en willen niks met het onplezierige te maken hebben, maar zien geen kans de wereld op die manier in te richten.

Jagger en Gautama zijn het eens over de remedie: Als je het wilt proberen (i.e. als je oefent), merk je dat je krijgt wat je nodig hebt, ook al kun je niet krijgen wat je hebben wilt, en ook niet vermijden waar je een hekel aan hebt. Met andere woorden; je kunt het plezierige en het onplezierige met gelijkmoedigheid beschouwen, en je zo met allebei verhouden. Je hoeft niet te worden aangetrokken en weggeduwd door begeertes en afkerigheden die we al meezeulen sinds onze voorouders als pantoffeldiertjes uit de oersoep kropen.

Merk op dat de Boeddha niet beweert dat iemand die mediteert wegloopt van hebzucht, haat of begoocheling, of zich erin wentelt, ze probeert te verdrijven, ontkennen of vernietigen. Natuurlijk willen we de voorwaarden scheppen die deze schadelijke gemoedstoestanden afzwakken. Maar in het moment van mindfulness is er alleen weten en inzien, niets meer. Alleen deze geestestoestand is aanwezig. Voeg je er gewaarzijn van vedana ofwel gevoelstoon bij, dan kun je bepalen of het plezierig, onplezierig of neutraal is. Maar geen oordeel, geen vermijding, geen ontkenning.

 

En hoe zit nou het met die mindfulness van Trump?

De gevoelens die Trump losmaakt zijn vaak onplezierig, dus het is heel natuurlijk dat je die wilt laten verdwijnen. Hij zegt en doet dingen die de meesten van ons verfoeilijk vinden, en hoe meer we erover nadenken, hoe sterker die gevoelens van weerzin, woede, zorg, angst en onzekerheid worden. En inderdaad, die gevoelens zijn vaak heel toepasselijk en geworteld in de realiteit.

Natuurlijk moeten mensen – en met name mensen zonder papieren, moslims, gekleurde mensen, joden, transmensen, veel vrouwen en anderen – niet alleen mentale bedreigingen het hoofd bieden, maar ook echt fysieke. Maar laten we ons even beperken tot de mentale, want daar spreekt de Satipatthana Sutta over. Het zijn namelijk ook poorten naar bevrijding en naar een betere bondgenoot worden van hen die in gevaar zijn.

Wanneer er onplezierige Trump-gedachten in ons opkomen, willen we, in overeenstemming met miljarden jaren van evolutie, zorgen dat we ze kwijtraken. Daar zijn veel tactieken voor beschikbaar. We kunnen net doen of ze er niet zijn (‘Ik voel geen woede – ik ben een boeddhist.’) of ze kanaliseren tot politiek actief zijn, wat al dan niet nuttig is (vluchtelingen helpen nuttig; ruziemaken op Facebook, niet nuttig). Of we kunnen vluchten in televisiekijken, meditatie-retreats, alcohol, seks of wat dan ook, wat met mate helemaal niet verkeerd is, maar potentieel verwoestend en onverantwoordelijk als het ongebreideld is.

 

De meditatie

De Trump-meditatie of Satipatthan-oefening doen, die ik The Gate of Tears-oefening noem (een aanbeveling voor mijn boek), is precies het tegenovergestelde: kijk naar binnen, neem waar wat er is en handel vaardig vanuit een plek van kennis in plaats van onwetendheid. De kern van de Trump-meditatie  is het accepteren van de angst, boosheid, onzekerheid, enz.

  • Accepteer het niet alleen mentaal; voel het, laat je erin zakken, laat je erdoor overweldigen. Voel de angst in je lichaam, of de woede. Zittend op je meditatiekussen laat je je mind-body-hartsysteem helemaal wegzinken in de werkelijkheid van een Amerikaans proto-fascisme, van de teloorgang van ons milieu en gebrekkige of helemaal geen gezondheidszorg voor de armen. Blijf geen uren hangen in dat mentale moeras, maar probeer er een aantal minuten in te zijn. Laat je niet afleiden door politieke details, maar neem wel de emotionele ruimte in van de gevoelens die je voelt. Wentel je er niet in, accepteer wat er is (dank je wel, Tara Brach), houd van wat er is (dank je wel, Byron Katie) en wees je zo bewust als maar mogelijk is van wat aanwezig is in je mind en in je hart.
  • Vermijding helpt niet bij bevrijding, en eerlijk gezegd helpt het ook niet bij activisme. We zijn vaardiger en duurzamer bezig in ons activisme als we niet onbewust onze emotionele drama’s uitspelen op een publiek podium, of onbewust zoeken naar emotionele vervulling in plaats van vaardig te handelen voor het welzijn van anderen. We moeten slim zijn, en om slim te zijn, moeten we ons bewust zijn van wat zich binnenin ons en buiten ons afspeelt.
  • Dus laat je er helemaal in zakken. Breng de president in je meditatie, of waarschijnlijker nog, sta toe dat hij binnenkomt. Laat je afschuw, angst bezorgdheid, woede allemaal opkomen. Je hoeft niet te duwen of te persen; het zal allemaal vanzelf opkomen. Voel wat je voelt, merk het allemaal op. Geef alle weerstand op; geef je over aan de duisternis. Je zult er niet aan doodgaan. Je zult zelfs niet worden aangetast. Integendeel; het loslaten van je weerstand zal een diep soort geluk onthullen; het geluk dat niet van voorwaarden afhangt.
  • Als je de emoties zich laat ontvouwen en tot uiting laat komen, konden ze hun grip op je wel eens verliezen. Of niet. Maar zeker is dat je een beter idee krijgt van welke factoren er aanwezig zijn in je mind, dus je wordt wijzer en zult meer compassie voelen voor jezelf, vaardiger zijn in je activisme en moediger in je bereidheid om van je te laten horen.
  • Laat president Trump je meditatie maar overnemen; misschien weerhouden we hem er dan van de wereld over te nemen.

 

Jay Michaelson (1971) is schrijver en docent in de Verenigde Staten en schrijft voornamelijk over religie, judaïsme en genderkwesties.

 

Print deze pagina

Over de auteur

Bovenstaand artikel is geplaatst door de redactie van Koorddanser. Wil je de auteur van dit artikel een bericht sturen, mail dan naar redactie@kd.nl.

Laat een bericht achter

Je moet ingelogd zijn om een bericht te plaatsen.