“Mannenwerk 2.0 gaat over de vader én de moeder”, aldus Jan Roelofs

Mannenwerk - Return of the king

Mannenwerk 2.0 gaat niet alleen over de vader, maar ook over de moeder. Dat noemt Jan Roelofs “zowel de weg naar binnen als de weg naar buiten”.

 

Door Jan Roelofs

 

Ik hou van mannen. Niet in seksuele zin; maar ik hou van mannen. Al heeft het wel lang geduurd voordat ik daar achter kwam. In mijn jonge jaren hield ik juist helemaal niet van mannen. Ik vond ze grof, bedreigend, vervelend en ongevoelig. Het was de tijd dat ik in de Opzij die bij ons thuis rondslingerde elke keer weer kon lezen wat voor vreselijke wezens mannen eigenlijk waren. Behalve grof, bedreigend, vervelend en ongevoelig waren ze ook nog eens seksistisch, egocentrisch, chauvinistisch, gewelddadig en dom, ja, dom waren ze ook. Het leed in de wereld werd voor het grootste deel op hun rekening geschreven, en ik was het daar wel mee eens. Al wist ik niet precies wat “chauvinistisch” wilde zeggen.

Tegelijkertijd was ik als puberjongen bezig man te worden. Eigenlijk wilde ik liever jongen blijven en zo zag ik mezelf ook heel lang: een onschuldige jongen in een mannenlichaam. “Mannen”, dat waren anderen.

 

Levenbrengend

Dat bleef zo tot ik ergens in de dertig was en op een dag een tekst over jonge mannen las die me diep trof. Geschreven door de Amerikaanse dichter Robert Bly, die vertelde hoe hij bij optredens in de zaal vaak jonge mannen zag zitten waar hij iets aan miste. “De helft van de aanwezige mannen is ‘soft’. Ze zijn levenbehoudend, niet levenbrengend.”

Met een schok herkende ik dat en het bracht me op het pad van de Wildeman, zoals de mythologische figuur heette die Bly in zijn boek gebruikte om de volwassenwording van de man te beschrijven.

Dat is inmiddels vijfentwintig jaar geleden. Jarenlang ben ik bezig geweest met “Mannenwerk”, in de vorm van workshops, therapie-sessies, boeken, artikelen en allerlei uiteenlopende projecten. Steeds meer ben ik van mannen gaan houden, in al hun kracht en kwetsbaarheid, hun twijfels en hun geloof, hun zwaarte en hun speelsheid. Met mijn goede vriend Ton van der Kroon (auteur van “De Terugkeer van de Koning”) geef ik al vele jaren mannenworkshops. We zijn daar een tijdje mee gestopt, maar beseffen het belang van dit werk en staan nu aan het begin van een nieuwe cyclus.

 

Archetype van de Wildeman

De Wildeman – iets heel anders dan “de wilde man” – is een archetype van een diepe, met de aarde en de natuur verbonden mannelijkheid. Hij komt op allerlei plekken in Europa voor: huizen en cafés zijn naar hem genoemd, hij staat op stadswapens (Den Bosch, Antwerpen), op kerken (Sint Jan Den Bosch) maar we zijn vergeten waar hij voor staat.

Me opnieuw verbinden met de levende natuur, dat is voor mij steeds een belangrijke lijn in het mannenwerk geweest. Voor veel mannen is het een zegen als ze leren afdalen vanuit hun hoofd in hun lichaam, en zich in het contact met andere mannen door hun hart durven laten leiden. In de workshops die ik de afgelopen jaren met Ton gaf, was het voor de deelnemers vaak een verademing andere mannen niet langer als rivalen, concurrenten en vijanden te zien, maar als broeders aan wie ze emotionele steun konden geven en die ook konden ontvangen. De prachtige natuur van het Oost West Centrum vlakbij Orval in de Belgische Ardennen droeg daar steeds veel aan bij.

Contact maken met je eigen natuur wil zeggen dat je gecentreerd kunt blijven, kunt rusten in je eigen kern. Dat maakt het makkelijker in de hectiek van alledag verbonden te blijven met je eigen kracht. Ook dat was een doel dat veel van onze deelnemers zochten en vonden.

 

Natuur

De laatste tijd komt er in het werk van Ton en mij een nieuw thema bij. Na vele jaren vooral gewerkt te hebben met thema’s rond vader en zoon, komt nu de moeder steeds meer in beeld; mannenwerk 2.0. “O ja, de moeder heeft het zeker weer gedaan”, hoor ik onze feministische zusters al vermoeid verzuchten. Maar dat is niet wat ik bedoel.

Opnieuw is het Robert Bly die het thema voor het eerst helder verwoordt. Hij schrijft in 1998 samen met Marion Woodman “The Maiden King”.

Waar het in De Wildeman gaat over de vader, gaat het in The Maiden King over de moeder. En wel in verschillende verschijningsvormen: de aardse moeder – je eigen moeder – maar ook de Hemelse Moeder, de Godin. En Moeder Aarde, de Natuur.

Voor mannenwerk 2.0 gebruikt Bly een sprookje als inspiratiebron voor veelkleurige beschouwingen over de uitdagingen van onze tijd, waarvan de grootste wel is: “The Reunion of Masculine and Feminine”, zoals de ondertitel van het boek luidt.

 

De Gevaarlijke Moeder

Het is een Russisch sprookje, waarvan Ivan de hoofdpersoon is. Ivan heeft in het begin van het verhaal een ontmoeting met de Maiden Tsar: een prachtige maar ook machtige, indrukwekkende jonge vrouw. Ivan en de Maiden Tsar raken op slag verliefd op elkaar, maar de stiefmoeder van Ivan – die zelf ook een oogje op hem heeft – zorgt ervoor dat Ivan vlak voor zijn volgende ontmoeting met zijn geliefde steeds in slaap valt en zijn afspraak vergeet.

Na drie keer heeft de Maiden Tsar er genoeg van en zegt: “kom me maar zoeken als je weer wakker bent.”

De rest van het verhaal gaat over deze zoektocht en uiteindelijk vinden de twee elkaar weer terug en eindigt het verhaal zoals dat hoort in een sprookje met een bruiloft.

Wie is die Maiden Tsar? Bly gaat er diep op in en constateert kort samengevat dat de Maiden Tsar staat voor het goddelijke vrouwelijke waar we het contact mee zijn verloren.

Net als er in Bly’s Wildeman allerlei mannelijke archetypes de revue passeren – allemaal onderdelen van een gezonde, evenwichtige mannelijkheid, komen er in de Maiden King een aantal vrouwelijke figuren voorbij die lang niet allemaal lief en aardig zijn. Wat een opluchting voor onze zusters!

Om te beginnen is daar natuurlijk de stiefmoeder, personificatie van een negatief vrouwelijk aspect. Een sekreet van een mens, de moeder aller schoonmoedergrappen. Maar op weg naar de Maiden Tsar wordt Ivan ook – tot drie keer toe – geconfronteerd met Baba Yaga, de bekende heks uit de Russische volksverhalen.

Baba Yaga staat voor een kant in de vrouw waar we allemaal een beetje (of heel erg) bang voor zijn en waar we maar het liefst van wegkijken: het gevaarlijke, vernietigende, scherpe, meedogenloze aspect van de vrouw. Als Ivan niet oppast eet Baba Yaga hem op. Maar deze angstaanjagende verschijning representeert tegelijkertijd ook een essentieel element van de vrouwelijke kracht: vitaal, essentieel, het leven zelf.

Zowel de stiefmoeder als de Baba Yaga brengen ons dichter bij de gevaarlijke kant van de moeder. Moeder Aarde, Moeder Natuur, onze eigen moeder: we maken haar graag tot een suikerzoete verschijning. Maar ze is gevaarlijk! Ergens, diep van binnen, vrezen we die machtige moeder, die over ons lot besliste. Zij bepaalde of we honger en kou leden of voeding en warmte kregen toen we nog een baby waren. Dit raakt aan de meestal onbewuste angst van mannen voor vrouwen, die een belangrijke wortel van het patriarchaat is. We zijn nog steeds bang voor die moeder, die hoog boven ons wiegje uittorende: we waren volledig aan haar overgeleverd.

Mamaaaaaa….!

Behalve dat we als mannen voor mannenwerk 2.0 moeten afdalen naar de pijn die samenhangt met de afwezige vader, moeten we ook de pijn en de angst ogen zien die samenhangt met de aanwezige, de machtige, de veel te áánwezige moeder!

 

Sleutels

Hier liggen vele sleutels voor mannenwerk 2.0. Of het nu gaat over relatie- of seksuele problemen, of over onderdrukking van vrouwen, misbruik, zelfvervreemding, eenzaamheid, vrouwenhaat, zelfhaat, verlies van zin, inspiratie en creativiteit, of over de manier waarop we collectief met de aarde, onze grote moeder omgaan: in de relatie tot de moeder en de Moeder kunnen we vele antwoorden vinden.

Jan Roelofs

Jan Roelofs

Niet alleen voor onze eigen, individuele weg, maar ook voor de vele uitdagingen van onze tijd. Want het gaat zowel om de weg naar binnen als de weg naar buiten. Wat het leven van ons vraagt is dat we met ons hervonden evenwicht tussen mannelijke en vrouwelijke kanten aan de slag gaan. Aan het werk! De wereld wacht er op.

 

Jan Roelofs is publicist en schreef enkele boeken waaronder ‘De koopman en de dominee’. Meer: www.janroelofs.nl.

 

 

 

Mannenworkshops

In november 2018 starten we met een nieuwe cyclus mannenworkshops, mannenwerk 2.0. “De Terugkeer van de Koning” – inmiddels verkrijgbaar in zeven talen – blijft een belangrijke leidraad. Maar het zou zo maar kunnen dat daar de komende jaren een nieuw thema bij komt: “De Terugkeer van de Koningin”.

Meer info en aanmelding: www.owc.be.

www.tonvanderkroon.nl

www.janroelofs.nl

 

 

 

 

 

Print deze pagina

Over de auteur

Bovenstaand artikel is geplaatst door de redactie van Koorddanser. Wil je de auteur van dit artikel een bericht sturen, mail dan naar redactie@kd.nl.

Laat een bericht achter

Je moet ingelogd zijn om een bericht te plaatsen.

Powered by Ambrix