Sluiers tussen de werelden

Keltisch kustlijn Sluiers tussen de werelden

Voor de Kelten was – ondanks de sluiers tussen de werelden – de Andere Wereld nooit ver weg, ook al lag die soms verscholen achter de horizon. Zij leefden doorgaans te midden van ondoordringbare wouden, aan de klifkusten langs de oceaan, tussen hoge bergen of in heidelandschappen met moerassen in de omgeving.

 

Door Ruud Borman

 

Bij hun trek vanuit het Alpengebied naar het noordwesten van Europa konden de Kelten zich overal vestigen omdat elk landschap heilig voor hen was en plekken bezat waar zij in verbinding konden  komen met de bovennatuurlijke wereld die hen omgaf: heilige wouden, eilanden, bronnen, moerassen, grafheuvels, meren, poelen, watervallen, grotten, bergtoppen en kliffen aan de kusten van de Atlantische Oceaan.

Er waren op belangrijke plekken indrukwekkende ceremonies en rituelen, maar de meeste Kelten gingen alleen of in kleine groepjes naar hun bescheiden sacrale plekken, omdat dan de kans om de Andere Wereld te kunnen zien of beleven veel groter was. Zij hadden respect voor alles wat leefde, groeide en bloeide, maar ook voor versteend en gestold leven. Bij het bereiken van een heilige plek vroegen ze om toestemming om er binnen te mogen gaan, maar het kon ook gebeuren dat ze waren uitgenodigd om de plaats te betreden.

Soms lag de weg er naar toe gehuld in nevels waar doorheen het pad moest worden gevolgd. Een andere keer ging de weg door een gevaarlijk moeras of naar de ingang van een oeroude grafheuvel.

 

Toegangspoort

Bij het benaderen van een toegangspoort naar de Andere Wereld was er een voelbare verandering in de omgeving. Het kon ineens onwerkelijk stil worden. Er was geen geruis meer in boomtakken en struikgewas. Vogels zwegen en wolken aan de hemel leken niet meer te bewegen. Dan ging er een plotselinge trilling door het landschap en er klonken geheimzinnige fluisteringen. De stamleden namen in hun ooghoeken flitsen van bijzondere wezens waar en ergens werden soms ijle klanken gehoord. De beleving die volgde kon per land of gebied verschillend zijn.

De spierwitte buitenwand van de enorme grafheuvel aan de oostkust van Ierland, Sí an Bhrú (Newgrange) kwam onverwacht als een eiland uit de mist tevoorschijn. Het was de belangrijkste plaats van de Tuatha dé Danann en de woonplaats van Oenghus, de god van de liefde. Voor de ingang lag een grote steen met ingekerfde spiralen. Er achter was de toegangspoort tot de lange gang van grote stenen die naar de centrale grafkamer voerde. De mannen en vrouwen schuifelden op de tast door de donkere stenen gang, totdat ze uiteindelijk de grafkamer bereikten. Er brandde een vuur dat ook het stenen dak boven hen verlichtte. Vanuit een donkere nis verscheen een jonge vrouw. Ze had gitzwarte haren, tijdloze blauwe ogen en een stem die van heel ver weg leek te komen. Er waren eerst alleen klanken en daarna kwamen de woorden van Tir na nÓg, de Andere Wereld, en de stamleden begrepen de oeroude taal die zij sprak, want zij waren nu één met de plek waar zij zich bevonden.  De vrouw begon te vertellen over de tijd waarin de grafheuvel gebouwd was……………………

 

Heilige schaal

‘De vele grote stenen waren bijeengebracht op de vlakte waar de grafheuvel moest verschijnen. Binnen een jaar waren de grafkamer, de stenen gang en de heuvel aangelegd. Op de plek, waaruit ik zojuist te voorschijn kwam, had de heilige stenen schaal een plek gekregen. Op deze steen werd sinds onze komst in dit gebied graan gemalen, waardoor ons voortbestaan hier verzekerd was. Deze plek was het heiligste wat wij kenden. Weldra zal het vuur hier doven en zullen wij wachten op het eerste zonlicht van het nieuwe jaar, zoals wij dat al duizenden jaren hebben gedaan’.

Even later was het weer aardedonker in de grafkamer. De geheimzinnige vrouw liet zich niet meer horen. Plotseling was er een lichtstraal die dwars door de lange stenen gang tot in de grafkamer doordrong. Even later werd de sacrale plek indringend door de zon beschenen, tot grote verbazing van de vrouwen en mannen die ademloos toekeken. Kort daarna was het bijzondere verschijnsel weer voorbij. Onder de indruk van de bijzondere gebeurtenis liepen de stamleden terug door de lange gang naar buiten waar zij de Midwinterzon snel omhoog zagen stijgen. Het had gesneeuwd, maar zij wisten dat het jaar opnieuw geboren was en er weer gewassen op de akkers zouden groeien.

Eén van de meest indrukwekkende gebieden in het noordwesten van Schotland is Éilean a’ Cheó, het eiland Skye, dat de Kelten het ‘eiland van de mist’ noemden. De bergen zijn er onnatuurlijk groen en grilliger van vorm dan waar ook in Groot Brittannië. Er zijn nog Fairy Lochs, Fairy Pools en Fairy Hills die toegang geven tot de Andere Wereld. Als er één gebied is waar je voelt dat de sluiers tussen de werelden dun zijn is het hier.

Dat geldt ook voor Cymru (Wales), een land waar delen van sommige streken nog steeds even ondoordringbaar lijken als in de tijd waarin de Kelten hier verschenen en er werden geconfronteerd met Annwn, de Andere Wereld van de Tylwyth Teg. Een land waar vooral in meren en poelen al eeuwen voor hun komst talloze offers werden gebracht aan de godinnen en goden van het elfenvolk.

 

 

Gouden boot

Tussen de bergen van Carmarthen ligt een prachtig meer dat de Van Pool genoemd wordt. Volgens de overlevering verscheen hier op oudejaarsavond, even voor middernacht, een bijzonder mooie vrouw. Ze droeg een witte jurk met een gouden gordel en haar lange goudblonde haar omlijstte haar bleke melancholische gezicht. Ze voer in een gouden boot over het meer dat verlicht werd door de volle maan. Een boer uit de omgeving, die al in zijn jeugd hierover had gehoord, besloot toen hij volwassen was geworden op die bijzondere avond naar het meer te gaan. Vanaf de oever zag hij de geheimzinnige vrouw langzaam over het meer varen. Toen ze dichtbij was gekomen vroeg hij op luide toon of zij zijn vrouw wilde worden. Onmiddellijk verdween de elfenvrouw en de boer moest een jaar wachten voordat hij haar weer kon zien. Hij had brood en kaas voor haar meegebracht en ditmaal verscheen ze in haar prachtige boot met veel vee en huisdieren aan boord. Ze vertelde dat ze met hem wilde trouwen op voorwaarde dat hij haar niet zou slaan. Indien hij dat toch deed zou ze bij de derde keer verdwijnen.

Ze trouwden en hadden een gelukkig huwelijk. Na vele jaren bezochten ze een doopplechtigheid waarbij de elfenvrouw zo emotioneel werd dat de boer haar een klap gaf. Enige tijd later gebeurde hetzelfde bij een bruiloft. Tijdens een begrafenis, niet lang daarna kon de vrouw haar emoties weer niet bedwingen en kreeg ze de derde klap van haar man. Onmiddellijk holde ze naar huis en vandaar naar het meer waar ze, gevolgd door al haar dieren, voorgoed verdween. De boer wist ongetwijfeld dat hij een elfenvrouw van de Tylwyth Teg had getrouwd. Hij kon echter niet begrijpen dat de christelijke rituelen bij de gebeurtenissen die hadden plaatsgevonden indruisten tegen alles wat haar was bijgebracht in het land waar zij vandaan kwam. Ze had hem ervoor gewaarschuwd en hij had het niet begrepen.

 

 

Monumenten

Kernow (Cornwall) is het land van de megalithische monumenten, heilige bronnen en de desolate gebieden Bodminmoor en Dartmoor. Er zijn talloze plaatsen waar de sluiers tussen de werelden dun zijn. De Andere Wereld is vaak heel dichtbij en soms haast tastbaar. Veel plekken worden in verband

gebracht met de mythische koning Arthur, die volgens de overlevering geboren zou zijn in de rotsburcht Tintagel aan de kust van de Atlantische Oceaan. De magiër Merlijn was zijn leermeester en zijn zus Morgana le Fay woonde met haar zusters op het eiland Avalon. Arthur leefde zowel in de Andere als in de gewone Wereld. In zijn aardse bestaan zou hij tijdens zijn laatste veldslag dodelijk gewond zijn geraakt. Hij werd naar Avalon gebracht waar Morgana zijn wonden zou helen. Zijn zwaard Excalibur werd door een van zijn ridders volgens een oeroud ritueel bij Dozmary Pool teruggegeven aan Viviane, de Vrouwe van het Meer. Ridder Bedevere wierp het door de lucht en toen het bijna  boven de waterspiegel was rees plotseling haar arm uit het meer op en greep het zwaard bij het gevest. De tijd stond heel even stil voordat Viviane het wapen meenam naar de geheimzinnige diepte van haar waterwereld.

Ruud Borman

 

Literatuur:

The Celtic Otherworld- John Gregorson Campbell. Edinburgh 2008

The journey through Wales/ the description of Wales- Gerald of Wales.

London 1978 (oorspronkelijke tekst uit het jaar 1188)

 

 

Print deze pagina

Over de auteur

Bovenstaand artikel is geplaatst door de redactie van Koorddanser. Wil je de auteur van dit artikel een bericht sturen, mail dan naar redactie@kd.nl.

Laat een bericht achter

Je moet ingelogd zijn om een bericht te plaatsen.

Powered by Ambrix