De schemerwereld van Koning Arthur

koning arthur

Vanaf Bristol Airport duurt het nauwelijks een uur om naar Glastonbury te rijden. Meteen na het vliegveld begint de rit door het mooie landschap van Somerset en even later rijd ik het heuvelgebied van de Mendips binnen. Het is een van de grootste sacrale landschappen van Groot-Brittannië met honderden prehistorische grafheuvels en belangrijke overblijfselen uit de Romeinse tijd. Hier ligt Koning Arthur ergens.

 

Door Ruud Borman

 

Bij de afdaling worden de ‘Levels’ zichtbaar, het voormalige, uitgebreide moerasgebied waar de Kelten op eilanden woonden. Inmiddels is de Tor van Glastonbury al enige malen zichtbaar geweest, een markante heuvel die hoog uit het lage gebied opstijgt. Herkenbaar zijn de terrassen op de hellingen en de ‘St.Michaels-tower’ op de top. Onderaan de Tor lag in de Middeleeuwen de abdij van Glastonbury, waar in 1191 het graf van koning Arthur gevonden werd. In het graf vonden de monniken een loden kruis met daarop de tekst: ‘Hier ligt begraven de beroemde koning Arthur op het eiland Avalon’. Op het eiland leefde Morgana le Fay met haar acht zusters. Zij speelde een belangrijke rol in het leven van Arthur.

Sindsdien werden Glastonbury en Avalon gezien als dezelfde plaats, ook al hoorde Avalon eigenlijk tot de Keltische  Andere Wereld. Het kruis en het vermeende gebeente van Arthur kregen in de 13e eeuw een plek in een kostbare graftombe bij het hoogaltaar in de abdijkerk. In 1538 liet koning Hendrik Vlll de abdij slopen waarbij ‘Arthur’s’ beenderen verdwenen. Het loden kruis werd tot in de 18e eeuw in het nabije Wells bewaard, maar verdween daarna spoorloos. Het was een van de redenen waarom Arthur een mythe kon worden.

 

Mythe van Koning Arthur

In de Late Middeleeuwen was Koning Arthur tot ver buiten Engeland beroemd. Op vrijwel alle Europese vorstenhoven werd over zijn daden, zijn ridders en geheimzinnige hofhouding door minstrelen gezongen en verteld. De liederen en verhalen ademden een verleden dat vervuld was van magische en mysterieuze elementen. De tijd waarin Arthur leefde was al lang vergeten. Hij leefde in de overleveringen als de laatste grote Kelt, een legendarische held die omgeven was door mythische aspecten uit een ver verleden.

Koning Arthur was vooral bekend geworden door het boek dat Geoffrey of Monmouth in 1135 schreef: ‘The History of the Kings of Britain’ waarin Arthur voor het eerst beschreven werd als een vorst van internationale allure. De auteur beweerde dat hij authentieke bronnen had geraadpleegd, maar waar die ontbraken had hij, zonder scrupules, het verhaal zelf aangevuld. De bronnen die hem ter beschikking stonden, wat overigens nog twijfelachtig is, waren schaars en vaag qua informatie.

Archeologen en historici kampen tegenwoordig nog steeds met dat probleem. Het bestaan van Arthur kan tot op heden niet bewezen worden. Als hij geleefd heeft zou dat vermoedelijk in het begin van de 6e eeuw zijn geweest. Er is geen potscherf die daarop wijst en de oudste schriftelijke berichten dateren niet uit die tijd en geven slechts twee wapenfeiten aan. In de jaren 518 en 539 vonden veldslagen plaats tegen de binnengevallen  Saksen. Maar Arthur wordt pas veel later in dit verband genoemd. In de 9e eeuw wordt vermeld dat hij bij 12 veldslagen betrokken was. Dat zijn de authentieke bronnen en in al die eeuwen is er geen sprake van Koning Arthur maar hooguit van een belangrijke legerleider.

 

Belangrijke vorst

Het verbazingwekkende is dat Geoffrey of Monmouth meende dat hij op basis van zijn vermeende bronnen een beroemde vorst uit een onbekend verleden wilde presenteren.  Daarin is hij geslaagd. Door zijn manuscript kon Koning Arthur al al snel kon uitgroeien tot een belangrijke vorst. Allerlei aspecten van het latere Arthurverhaal kwamen nog niet voor in het werk van Monmouth, zoals de Ridders van de Tafelronde en de speurtocht naar de Graal. Latere auteurs vulden zijn werk steeds verder aan met magische elementen en mythische toevoegingen, waarin veel oeroude Iers-Keltische achtergronden een rol spelen.

Lang voor de Kelten in Groot-Brittannië verschenen werden in het land talloze enorme stenen monumenten gebouwd zoals Stonehenge en Avebury. Toen de Kelten veel later, in de 6e eeuw voor Christus, Brittannië binnentrokken waren zij zeer onder de indruk van deze bouwwerken. De oorspronkelijke bevolking vertelde dat er elfen in woonden en dat zij al die graftomben, steenrijen en steenkringen lang geleden hadden gebouwd. De Kelten namen aan dat de elfen een volk van goden moesten zijn, dat sindsdien door hen werd vereerd.

Het is heel goed mogelijk dat er in de tijd waarin Koning Arthur geleefd zou hebben nog altijd zo over de megalithische monumenten werd gedacht. Zij waren immers toegangspoorten naar de Andere Wereld en de koning werd, vanwege zijn banden met Avalon gezien als een vorst van twee werelden,  zo blijkt uit de mythen die er later over hem de ronde deden.

 

Magie van Merlijn

Arthur werd verwekt met behulp van de magie van Merlijn, die ook zijn leermeester zou worden. Hij zorgde er ook voor dat zijn leerling het zwaard Excalbur, dat op Avalon gesmeed was, als enige van vele ridders uit een steen kon trekken. Veel van ridders namen later deel aan Arthur’s Tafelronde. Tristan was afkomstig van het verdronken land Lyonesse ten westen van Land’s End in Cornwall en Lancelot was opgevoed door Viviane, de Vrouwe van het Meer.

Toen in opdracht van Koning Arthur de speurtocht naar de Graal begon en alle ridders vertrokken naar de desolate uithoeken van zijn rijk,  waar draken en reuzen huisden, reden zij in feite de Andere Wereld binnen en velen keerden er nooit van terug. De Graal werd niet gevonden en het was gedaan met Arthur’s macht. Hij vertrok na zijn laatste veldslag  voorgoed naar Avalon waar Morgana le Fay zijn wonden zou verzorgen. Zijn zwaard werd terug gegeven aan de Vrouwe van de het Meer volgens een oeroude traditie die terug gaat tot de Bronstijd.

 

Kerk op heidense plek

Bij een bezoek aan de Tor kan ik de magie van Avalon ervaren. De St.Michaelstower op de top laat al zien dat de Andere Wereld niet ver weg kan zijn. De kerk werd in de 15e eeuw door een aardbeving verwoest, maar de toren staat nog steeds stevig op zijn voetstuk. Kerken van St.Michael werden in het verleden altijd gebouwd op plekken waar het heidendom nog sterk aanwezig was. Bij de Tor was daar alle reden voor, want in deze heuvel bevond zich het paleis van de elfenkoning Gwyn ap Nudd.

Lang voordat de kerk op de Tor werd gebouwd  zocht de monnik Collen een rustplaats onderaan de heuvel. Daar werd hij bezocht door een hoveling van de elfenkoning, die hem liet weten dat hij van harte welkom was in het onderaardse paleis. Collen weigerde, maar de volgende avond werd hij weer uitgenodigd. Pas op de derde avond besloot hij de uitnodiging te accepteren. Even later betrad hij een fantastische, enorme ruimte waar een groot feest aan de gang was. Overal stonden rijk bedekte tafels en er klonk prachtige muziek. Gwyn ap Nudd kwam zelf zijn gast begroeten en nodigde hem aan tafel, maar Collen wees zijn aanbod af en begon wijwater om zich heen  te gooien. Meteen waren het paleis en alle feestgangers verdwenen en stond de monnik eenzaam op de top van de Tor die door weer en wind belaagd werd. Op de zuidhelling van de Tor ligt de ‘Eggstone’ , die volgens de overlevering de toegangspoort is van de Andere Wereld is.

Bij zonsopgang en zonsondergang is het uitzicht vanaf de Tor het meest indrukwekkend. Het kan gebeuren dat de Tor omringd is door nevelen boven het omringende laagland en Avalon weer een eiland lijkt, zoals het ooit was.

De heuvels van de Mendips in het noordwesten nemen in de avondgloed afscheid van de dag en aan de andere kant van de Levels liggen de naar het zuidwesten lopende Polden Hills al bijna in de schaduw.  Het laagland tussen de heuvelruggen met zijn waterlopen glinstert nog even in de avondzon. In de ‘twilightzone’ naar de duisternis beginnen de fluisteringen over het oeroude land van Avalon en Koning Arthur.

 

 

 

 

 

Print deze pagina

Over de auteur

Bovenstaand artikel is geplaatst door de redactie van Koorddanser. Wil je de auteur van dit artikel een bericht sturen, mail dan naar redactie@kd.nl.

Laat een bericht achter

Je moet ingelogd zijn om een bericht te plaatsen.

Powered by Ambrix